حسابداری و فرهنگ

فرهنگ‌ ملی‌

زمانی‌ که‌ درمورد فرهنگ‌ ملی‌ صحبت‌ می‌شود، از اصطلاحی‌ به‌ نام‌ فرهنگ‌ منطقه‌ نام‌ برده‌ می‌شود که‌ دارای‌ دو بعد است: درون‌ مرزهای‌ ملی‌ (یک‌ کشور با حاکمیت‌ سیاسی‌ شخصی) و برون‌ مرزهای‌ ملی‌ (یعنی‌ آن‌ مناطقی‌ که‌ خارج‌ از مرزهای‌ ملی‌ یک‌ کشور حاضر است‌ اما دارای‌ شباهتهای‌ فرهنگی‌ با فرهنگ‌ داخل‌ مرزهاست‌ مثالهای‌ متعددی‌ نیز در این‌ باره‌ ارائه‌ شده‌ است). شنایه‌ روبارسودر کتاب‌ مدیریت‌ بر پهنه‌ فرهنگها در این‌باره‌ می‌گویند: فرهنگهای‌ منطقه‌ای‌ به‌ تفاوت‌ وجود درون‌ کشورها و شباهتهای‌ موجود بین‌ کشورها اشاره‌ می‌کنند. در حوزه‌ درون‌ مرزهای‌ ملی‌ شامل‌ عوامل‌ جغرافیایی، تاریخی، سیاسی‌ و اقتصادی، زبان‌ و مذهب‌ موجب‌ رشد و تکامل‌ فرهنگهای‌ منطقه‌ای‌ شده‌اند درهرحال‌ فرهنگهای‌ منطقه‌ای‌ یا به‌ عبارتی‌ مجموعه‌های‌ فرهنگی، برخاسته‌ از پیوندهای‌ قومی‌ جغرافیایی، مذهبی، زبانی‌ یا تاریخی‌ هستند که‌ درنتیجه‌ حوزه‌ نفوذ آنها را فراتر از مرزهای‌ جغرافیایی‌ قرار داده‌ است.


فرهنگ‌سازمانی‌

 

‌درمورد فرهنگ‌ سازمانی‌ تعاریف‌ متعددی‌ ارائه‌ شده‌ است‌ که‌ به‌ مواردی‌ از آنها اشاره‌ می‌شود: استیفن‌ رابینز می‌گوید: افراد از نظر شخصیت‌ دارای‌ نوعی‌ ثبات‌ رویه‌ هستند که‌ می‌توان‌ براساس‌ آن‌ نوع‌ نگرش‌ و رفتار آنها را پیش‌بینی‌ کرد. سازمان‌ هم‌ مانند انسان‌ دارای‌ ویژگیهایی‌ است‌ که‌ این‌ ویژگیها می‌توانند به‌ صورت‌ صمیمی، خلاق، نوآور یا محافظه‌ کار باشند. براساس‌ همین‌ ویژگیها می‌توان‌ نگرشها و رفتارهای‌ کسانی‌ را که‌ درون‌ این‌ سازمانها هستند، پیش‌بینی‌ کرد. مقصود این‌ است‌ که‌ می‌خواهیم‌ بگوییم‌ در سازمان‌ یک‌ متغیر سیستمی‌ وجود دارد و آن‌ پدیده‌ را نمی‌توان‌ به‌ راحتی‌ تعریف‌ کرد ولی‌ به‌طور حتم‌ وجود دارد و افراد برای‌ معرفی‌ سازمان‌ از اصطلاحات، عبارات‌ و کلمه‌های‌ مشابه‌ استفاده‌ می‌کنند، ما این‌ متغیر را فرهنگ‌ سازمانی‌ می‌نامیم. همانگونه‌ که‌ در فرهنگهای‌ قبیله‌ای‌ با بیان‌ عبارتها یا اصطلاحات‌ خاص، نوع‌ کنش‌ یا واکنش‌ اعضای‌ قبیله‌ نسبت‌ به‌ یکدیگر و به‌ خارجیان‌ مشخص‌ می‌شود، سازمانها هم‌ فرهنگهایی‌ دارند که‌ بر نوع‌ رفتار اعضا اثر می‌گذارد یا نوع‌ رفتار آنان‌ را تعیین‌ می‌کند (رابینز، 1379، ص‌ 2-371) رابینز در یک‌ تعریف‌ دیگر، فرهنگ‌ سازمانی‌ را نظام‌ معانی‌ مشترکی‌ می‌داند که‌ به‌وسیله‌ اعضای‌ سازمان‌ حفظ‌ و به‌ تمایز سازمان‌ از سازمانهای‌ دیگر منجر می‌شود (اکبر ریحانیان، پایان‌نامه‌ کارشناسی‌ ارشد، 1378) «جرج‌ گردن» نیز فرهنگ‌ سازمانی‌ را نظام‌ فرضیات‌ و ارزشهای‌ مشترکی‌ می‌خواند که‌ به‌طور گسترده‌ رعایت‌ می‌شود و به‌ الگوی‌ رفتار خاصی‌ منجر می‌شود (ریحانیان، 1378) استانلی‌ دیویس‌ فرهنگ‌ سازمانی‌ را الگوی‌ ارزشها و باورهای‌ مشترکی‌ می‌شمارد که‌ به‌ اعضای‌ یک‌ نهاد معنی‌ و مفهوم‌ می‌بخشد (محمدعلی‌ طوسی، 1376، ص‌ 156)

 

رابینز در یک‌ تعریف‌ دیگر، فرهنگ‌ سازمانی‌ را نظام‌ معانی‌ مشترکی‌ می‌داند که‌ به‌وسیله‌ اعضای‌ سازمان‌ حفظ‌ و به‌ تمایز سازمان‌ از سازمانهای‌ دیگر منجر می‌شود (اکبر ریحانیان، پایان‌نامه‌ کارشناسی‌ ارشد، 1378) «جرج‌ گردن» نیز فرهنگ‌ سازمانی‌ را نظام‌ فرضیات‌ و ارزشهای‌ مشترکی‌ می‌خواند که‌ به‌طور گسترده‌ رعایت‌ می‌شود و به‌ الگوی‌ رفتار خاصی‌ منجر می‌شود (ریحانیان، 1378) استانلی‌ دیویس‌ فرهنگ‌ سازمانی‌ را الگوی‌ ارزشها و باورهای‌ مشترکی‌ می‌شمارد که‌ به‌ اعضای‌ یک‌ نهاد معنی‌ و مفهوم‌ می‌بخشد (محمدعلی‌ طوسی، 1376، ص‌ 156)

 

اینکه‌ فرهنگ‌ سازمانی‌ چه‌ نقشهایی‌ را در سازمان‌ ایفا و چه‌ وظایفی‌ را برعهده‌ دارد، رابینز پنج‌ نقش‌ و وظیفه‌ زیر را برمی‌شمارد: 1 - فرهنگ‌ به‌عنوان‌ تعیین‌کننده‌ مرز سازمانی‌ و تفکیک‌ کننده‌ آنها از هم‌ 2 - فرهنگ‌ به‌عنوان‌ تزریق‌کننده‌ نوعی‌ احساس‌ هویت‌ در وجود اعضای‌ سازمان‌ 3 - فرهنگ‌ به‌عنوان‌ ایجادکننده‌ نوعی‌ تعهد در افراد نسبت‌ به‌ چیزی‌ که‌ بیش‌ از منافع‌ شخصی، فرداست‌ 4 - فرهنگ‌ به‌عنوان‌ عامل‌ ثبات‌ و پایداری‌ سیستم‌ اجتماعی‌ 5 - فرهنگ‌ به‌عنوان‌ یک‌ عامل‌ کنترل‌ که‌ موجب‌ شکل‌ دادن‌ به‌ نگرشها و رفتار کارکنان‌ می‌شود

 

رویکرد استقرایی و رویکرد قیاسی

 

هنگام با توسعه بازارهای مالی و ایجاد شرکت‌های چند ملیتی و به دلیل نیاز مبرمی که احساس می‌شد، محققان حسابداری به انجام تحقیقات بین فرهنگی روی آورند. آنها در تحقیقات تطبیقی اولیه خود سعی گردند تا با استفاده از رویکرد قیاسی و استقرایی به بررسی و دسته بندی سیستم‌های حسابداری موجود در جوامع مختلف جهان بپردازند. در رویکرد قیاسی، ابتدا محققان عوامل محیطی را که به نظر می‌رسد مربوط تر از بقیه هستند را شناسایی و بعد از طریق مرتبط ساختن این عوامل با عملکر حسابداری به تشریح و طبقه بندی سیستم‌های مختلف حسابداری می‌پرداختند اما در رویکرد استقرایی، ابتدا نحوه عملکرد و الگوی توسعه و تکامل حسابداری در جوامع مختلف مشخصی بعد نتایج حاصله به عوامل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی موجود در آن جوامع ارتباط داده می‌شد.

 

توسعه و تکامل حسابداری در هر جامعه تابع عوامل محیطی و اجتماعی آن جامعه نیز هست.

 

مذهب وحسابداری

 

هر یک از نویسندگان ابتدا یک فرضیه‌ای را مطرح می‌کنند سپس یک دلیل منطقی برای تاثیر قوی محتمل فرهنگ روی جنبه‌های متفاوت حسابداری را ربط دادند بدین گونه است که پیشنهادات آ‌نها یک بنیاد و اساس برای تحقیقات بیشتربرخورد فرهنگ روی حسابداری می‌باشد. تاثیر دین به عنوان یک عامل (فاکتور) فرهنگی روی حسابداری یک جنبه نسبتاً جدید ارائه شده است تحقیقات آکادمیک از چنین روابطی ممکن است اجازه دهد که از سوالهای بی جواب زیادی راجع به رابطه حسابداری و فرهنگ پرده برداری کند. بی‌گمان، مذهب (دین) بایستی با جایگاه نیروی قدرتمند تحت رفتار بشر منطبق شده باشد. در این رابطه مجموعه چارچوب در کسب یک دید روشن از رابطه مابین عناصر فرهنگی، خصوصاً رابطه با دین و اندازه گیری حسابداری دنبال شده است بعد از دهه‌ها تاثیر فرهنگ در محیط حسابداری و تحقیق در مورد درک تاثیر بالقوه دین روی حسابداری به حرکت درآمد

 

تاثیر فرهنگ بر حسابداری

 

در میان انبوه تحقیقاتی که در زمینه گردشگری مالی و رویه‌های حسابداری در جوامع مختلف انجام شده‌ا ند. دسته‌ای از تحقیقات وجود دارند که به ارائه چارچوب و مدلهایی جهت بررسی تأثیر فرهنگ بر حسابداری پرداخته‌اند یکی از این تحقیقات، تحقیق مک کینسون در ارتباط با روند تاریخی تغییر و تکامل حسابداری، در کشور ژاپن بود (Mockinnon)، دو سال بعد گری با تلفیق ارزش‌های فرهنگی مطرح شده توسط هوفستد، مدلی را برای بررسی تأثیر فرهنگ بر سیستم‌های حسابداری ارائه داد که شدیداً مورد استقبال محققان قرار گرفت (Gray, 1988)

 

مدل گری در حقیقت بسط مدل هوفستد در رابطه با الگوهای فرهنگی می‌باشد که در آن ارزش‌ها و عملکردهای حسابداری به عنوان یک زیر مجموعه به ارزشهای اجتماعی و پیامدهای نمادی اضافه شده‌اند.

 

گری معتقد است چون ارزش‌های حسابداری زیر مجموعه‌ای از ارزش‌های اجتماعی هستند، بنابراین می‌توان آنها را بمانند ماکتی از ارزش‌های وسیع‌تر اجتماعی دانست که ابعادشان در گزارشات مالی و استانداردهای حسابداری نمایان می‌شود.

 

به عبارت دیگر، مدل گری روابط علی بین ارزش‌های فرهنگی و عملکردهای حسابداری را نشان می‌دهد.

 

نتایج در سالهای اخیر گرایش شدیدی به استفاده از تئوری‌های رفتاری در تحقیقات حسابداری بوجود آ‌مده است. این تحقیقات به بررسی عوامل روانشتاختی که بر تهیه صورتهای مالی اثر می‌گذارند تا توجه به نقش سیاسی- اجتماعی حسابداری در سازمانها و جوامع را موجب شده است.

 

به گونه‌ای که تاکنون مطالعات تطبیقی جالبی در عرصه حسابداری و عوامل محیطی تأثیر گذار بر آن در جهان صورت گرفته است که همگی آنها مؤید تقابل و تعامل حسابداری و محیط بر یکدیگرند

 

- نتایج این تحقیقات نشان می‌دهد که توسعه و تکامل حسابداری تحت تاثیر عوامل محیطی مختلفی قرار دارد که یکی از مهمترین این عوامل «فرهنگ» می‌باشد

 

یکی از نتایج مهم برنامه کمیته بین‌المللی استاندادرهای حسابداری (TASC) در هماهنگ سازی حسابداری در سطح جهان، پذیرش استانداردهای بین‌المللی از موی تعداد قابل توجه و فزاینده‌ای از نمادهای حرفه‌ای حسابداری در کشورهای در حال توسعه می‌باشد.

 

بحث یکنواختی در مقابل انعطاف پذیری استانداردهای حسابداری تا ماههای اخیر نتها به سطح ملی محدود بود. اما با افزایش جریان سرمایه و تجارت بین‌المللی در دو دهه گذشته، این بحث به سطح بین‌الملل کشیده شد و همانند اغلب مباحث ادبیات مربوط به این موضوع به سرعت به دو نقطه نظر متفاوت انجامید. گروهی که ادعا دارد رویه‌های بین‌المللی حسابداری باید استاندارد شود، بر این استدلال است که چون نیازهای استفاده کنندگان اطلاعات مالی جهانی است، رویه‌ها و اصول حسابداری نیز برای پاسخگویی به این نیاز باید جهانی باشد.یکی از موافقین می‌گوید: ما به یکنواختی نیاز داریم، یکنواختی اصول و رویه‌ها برای صورتهای مالی است که برای اهداف مشترک تهیه می‌شوند اگر صورتهای مالی قرار است سرمایه گذاران را مطلع کند، اصول و رویه‌ها نباید از کشوری به کشور دیگر تغییر نماید

 

از سوی دیگر مخالفین یکنواختی ادعا می‌کنند از آنجا که حسابداری تحت تحت تأثیر محیطهای فرهنگی، قانونی، سیاسی و اقتصادی کشورهای مختلف قرار می‌گیرد، استاندارد کردن رویه‌های بین‌المللی حسابداری بسیار مشکل خواهد بود.

 

عده‌ا ی هم بر این عقیده‌اند که به علت تنوع شرایط محیطی کشورها، گسترش مجموعه کارآمدی از استانداردهای بین‌المللی حسابداری بعید به نظر می‌رسدبه طور مثال مولر می‌گوید: محیطهای تجاری و اقتصادی در تمام کشورها یکسان نیست و به دلیل رابطه نزدیک بین شرایط اقتصادی و تجاری با حسابداری، نمو توان یک مجموعه اصول عمومی پذیرفته شده را در تمام کشورها استفاده کرد.

 

توسعه و تکامل حسابداری در هر جامعه تابع عوامل محیطی و اجتماعی آن جامعه می‌باشد. این موضوع محققان را بر آن داشت تا به شناخت عوامل محیطی اصلی تأثیر گذار به عملکرد حسابداری بپردازند

 

در این زمینه تحقیقات زیادی صورت گرفته که ما به چند دسته از این تحقیقات اشاره می‌کنیم یکی از این تحقیقات، تحقیق انجام شده توسط آرپن و رادبورگ است. (Arpan & Radebaugh 1985) نتایج پژوهش آنها نشان داد که چهار عامل محافظه کاری، پنهان کاری، بی اعتمادی و جبرگرایی به عملکرد حسابداری تأثیر می‌گذارند اما نتوانستند تحلیلی سیستماتیک در تشریح روابط بین این عوامل با عملکرد حسابداری بیان کنند.

 

یکی دیگر تحقیق منحصر به فرد هوفستد بود (1980- 1991) وی در تحقیق خود از 116000 نفر از کارکتان شرکت IBM در بیش از 50 کشور جهان استفاده کرد. وی ارزشهای فرهنگی را در 5 بعد مطرح کرد:

 

فردگرایی در جمع گرایی

 

فاصله قدرت بیشتر در مقابل قدرت کمتر:

 

اجتناب از تردید ضعیف در مقابل قوی و

 

مردگرایی در مقابل زن گرایی

 

افق دید بلند مدت در برابر کوتاه مدت

 

ویژگی های اصلی این ابعاد و بعضی از امور مرتبط با آنها و همچنین بررسی پیامدهای آنها برای حسابداری در زیر مورد بحث قرار می گیرند.

 

فردگرایی در برابر جمع گرایی

 

این بعد با درجه همبستگی یک جامعه که در میان اعضایش ایجاد میکند یا ارتباط بین یک فرد و افراد همکارش مرتبط است. فردگرایی هبستگی آزادانه قالب اجتماعی در یک جامعه را ترجیح میدهد ، در حالیکه فرض بر این است که افراد از خود و خویشاوندان درجه یک خود مراقبت می کنند.

 

جمع گرایی همبستگی محکم قالب اجتماعی دلالت دارد که در آن افراد می توانند از خویشاوندان خود انتظار داشته باشند که از آنها مراقبت کنند یا بدون تردید به آنها وفادار باشند. خصوصیات معین این بعد سوالاتی را با توجه به تئوری های مشخصی که در تفکر مدیریتی بطور کلی مشترک هستند برای مثال اعتبار و موثق بودن کلی تئوریهای اقتصادی بر پایه خود شیفتگی و تئوری های روانشناسی بر پایه خود واقع بینی به خاطر اینکه در جامعه جمع گرا ترجیح بر دستاورد و علاقه بر جمع گرایی است مطرح میکند

 

فرد گرایی در جوامعی وجود دارد که در آنها رابطه بین افراد بسیار ضعیف و کمرنگ شده است. در این جوامع افراد تنها مراقبت از خود و خانواده درجه یکشان را وظیفه خود می‌دانند. جمع گرایی در جوامعی وجود دارد که در آنها مردم از همان ابتدای زندگی، خود را در بین جمعی پیوسته و متحد از افراد می‌بینند و حمایت و مراقبت از آنان را وظیفه همیشگی خود می‌دانند.

 

درجه فرد گرایی یا جمع گرایی افراد بر روابط بین جوامع و سازمانها تأثیر می‌گذارد. در جوامع جمع گرا، وابستگیهای عاطفی شدیدی بین اعضای سازمان‌ها وجود دارد و سازمانها نیز مسئولیت زیادی برای اعضای خود قائلند در این حالت ناسازگاریهای بین ارزشهای فردی و اجتماعی از بین می‌رود. اما اگر سازمانها توجه لازم را به اعضایشان نداشته باشند ناهماهنگی بین ارزشهای فردی و اجتماعی باعث افزایش فرد گرایی در سازمان و یا تغییر ترکیب اجتماعی جمعی یا هر دوی اینها می‌شود.

 

هافستد نتیجه گیری میکند که میزان فرد گرایی دریک کشور از نظر آماری با ثروت آن جامعه مرتبط است(1983).

 

بر طبق این استدلال کشورهای مرفه بیشتر مبداء فردگرایی دارند در حالیکه کشورهای فقیر جنبه و مبداء جمع گرایی دارند .به نظر می رسد که این دیدگاه جنبه ای از تفاوت واضح در ارزشهای اجتماعی که بین کشورها وجود دارد را بررسی کند.

 

فاصله قدرت

 

این بعد با حدودی که در آن اعضای جامعه می پذیرند که قدرت در سازمانها و مؤسسات بطور نا مساوی توزیع شده است مرتبط است. برای مثال در جوامع با فاصله های بزرگ قدرت افراد گرایش دارند که ترتیب سلسله مراتبی را بپذیرند که در آن هر کس جایگاهی دارد که نیاز به توجه بیشتر ندارد .در حالیکه در جامعه با فاصله کم از نظر قدرت گرایش دارند که برای تساوی قدرت تلاش کنند و توجهی را برای نابرابری های ی که از نظر قدرت وجود دارند میطلبد خصوصیات مشخص این بعد گرایش به جلب توجه به اموری مانند اینکه آیا مشورت با زیردستان ضروری است یا مدیریت و نظام آقا بالا سری مورد پذیرش است دارد

 

در جامعه با فاصله بزرگ قدرت مشورت با زیر دستان ممکن است به اهمیتی که این موضوع در جامعه با فاصله کم از نظر قدرت دارد ، نباشد . چونکه در میان افراد آن گرایش به نظام آقا بالا سری وجود دارد درجه ی عدم برابری در یک جامعه با مقدار فاصله از نظر قدرت سنجیده می شود . سطح تفاوت و فاصله قدرت با مقدار تمرکز گرایی مسئولیت و مقدار رهبری مستبدانه مرتبط است ، جوامعی که در آنها قدرت به طور نا مساوی پخش شده است می توانند باقی بمانند ، چونکه این موقعیت نیاز روان شناسانه را برای وابستگی به مردم بدون قدرت ، برآورده می کند . به عبارت دیگر سیستم های ارزشی این دو گروه مکمل هستند . هافستد ارتباط کلی را بین فاصله قدرت و جمع گرایی مشخص می کند ( 1983) کشورهای جمع گرا همیشه فاصله قدرت بزرگی را نشان می دهند ، اگرچه کشور های فرد گرا همیشه فاصله کوچک قدرت را نشان نمی دهند . این نکته جالب توجه است که همه کشورهای فقیر با فاصله بزرگ قدرت جمع گرا هستند .

 

اجتناب از بی اطمینانی به آینده و بلاتکلیفی

 

این بعد با درجه و مقداری که در آن اعضای یک جامعه با ابهام و تردید احساس ناراحتی می کنند ، مرتبط است . امر اساسی در این جا ، نشان دادن عکس العمل جامعه در مقابل این حقیقت است که آینده مشخص نیست ، این عکس العمل تلاش می کند که هم آینده را کنترل کند و هم اجازه دهد که این آینده اتفاق بی افتد . در جوامعی که این اجتناب از عدم اطمینان ضعیف است افراد به طور طبیعی گرایش دارند که نسبتاً احساس امنیت کنند ، در حالیکه در جوامع با اجتناب قوی از عدم اطمینان افراد گرایش دارند که برای ایجاد آینده تلاش کنند ، چونکه آینده اساساً غیر قابل پیش بینی است و درجه بالاتری از نگرانی وجود خواهد داشت .

 

در چنین جوامعی مؤسساتی هم وجود خواهندداشت که تلاش می کنند که امنیت را به وجود آورند و از ریسک دوری می کنند . یک راه مهم برای ایجاد امنیت از طریق قانون و مؤسسات رسمی است که بوسیله آن حمایت از غیر قابل پیش بینی بودن رفتار انسان فراهم می شود .

 

وجود درجه نسبتاً بالای از برنامه ریزی فعالیت های اقتصادی در جوامع با اجتناب قوی از عدم اطمینان همچنین می تواند به صورت بعد ارزشی توضیح داده شود . مذهب راه دیگر بوجود آوردن امنیت است . همه مذاهب تلاش می کنند که در افکار مردم توقعی از چیزی درست کنند که اطمینانی است . خصوصیات مشخص این بعد می خواهد که در میان چیزهای دیگر توجه به وجود یک نیاز عاطفی را برای قوانین رسمی و غیر رسمی برای راهنمایی رفتار درجه رسمی گرایی ، آداب و سنن و استاندارد سازی سازمان ها ، مقدار و درجه عمل برای ایده ها و رفتار منحرف برای خطر پذیری را به وجود آورد .

 

مرد منشی در برابر زن منشی

 

مرد منشی معیاری است که میزان گرایش افراد جامعه به داشتن رفتاری جسورانه در برابر برخورد متواضعانه را نشان دهد به عبارت دیگر، مرد منشی به معنای گرایش افراد جامعه به برتری طلبی، قهرمان پروری و دلاوری است. در مقابل، زن منشی به معنای گرایش افراد جامعه به برقراری ارتباط، تواضع و فروتنی مراقبت از ضعیف ترها و بهبود کیفیت زندگی است.

 

افق دید دراز مدت در برابر کوتاه مدت:

 

نشانگر میزان اتکای جوامع به ظرفیتهای تجزیه و ترکیبی ایشان است. در جوامع دارای افق دید دراز مدت، سعی می‌شود بخشهای مختلف به طریق مستحکم و تعدیل پذیر با یکدیگر ترکیب شوند افراد چنین جامعه‌ای با صبر و بردباری زیاد حاضر به پذیرش کند ترکیب بخشهای مختلف با یکدیگر هستند. اما در جوامع با افق دید کوتاه مدت، سعی می‌شود تا کل به اجزای آن شکسته شود در این جوامع، بر حفظ نسبتها، پایبندی به تعهدات اجتماعی صرف نظر از بهای آنها، پایداری برای باقی ماندن در وضعیت اجتماعی برابر با دیگران، پایین بودن میزان پس انداز و دستیابی سریع به نتایج امور تأکید می‌شود.

 

معیار های زیر فرهنگ حسابداری

 

ارزش ها و معیارها ی زیر فرهنگ حسابداری احتمالاً بر جنبه های معینی از روش حسابداری یعنی a : صلاحیت برای سیستم های حسابداری b : قدرت و کاربرد آنها c : روش استفاده شده برای سنجش و d : مقدار اطلاعات نمایش داده شده تأثیر دارد . ( گری 1985) به طور ویژه ، درجه حرفه ای گرایی که در یک زیر فرهنگ حسابداری ترجیح داده می شود ، می بایست بر ماهیت صلاحیت سیستم حسابداری تأثیر بگذارد . هر چه مقدار حرفه ای گرایی بالاتر باشد مقدار خود تنظیمی حرفه ای بالاتر و نیاز به دخالت دولت کمتر است . مقدار همبستگی ترجیحی در یک زیر فرهنگ حسابداری می بایست بر رفتاری که بر آن سیستم حسابداری بکار گرفته می شود تأثیر داشته باشد . هرچه درجه همبستگی بالاتر باشد مقدار قضاوت حرفه ای یا بیشتر و نیروی بکار گرفته شده بر روش ها و قوانین حسابداری قوی تر است . مقدار محافظه کاری ترجیحی در یک زیر فرهنگ حسابداری بر روش های سنجش استفاده شده مؤثر است . هر چه درجه محافظه کاری بالاتر باشد روابط قوی تری با روش های اندازه گیری وجود دارد .

 

درجه رازداری ترجیحی در یک زیر فرهنگ حسابداری بر مقدار اطلاعات نمایش داده شده در گزارش های مؤثر است . هر چه درجه راز داری بالاتر باشد مقدار افشاگری بالاتر است. این روابط بین ارزش های اجتماعی بر پایه فرهنگ و سیستم های حسابداری (در شکل 1801) طبقه بندی می شوند .

 

با این وجود هر جنبه مشخص از روش حسابداری ممکن است بوسیله بیشتر از یک مقدار حسابداری تأثیر بپذیرد برای مثال مقدار اقشاگری احتمالاً نه تنها بوسیله درجه رازداری بلکه بوسیله محافظه کاری ، همبستگی و حرفه ای گرایی ترجیحی در یک زیر فرهنگ حسابداری مورد تأثیر قرار خواهد گرفت . هر چه درجه محافظه کاری بالاتر باشد ، احتمالاً بیشتری در مورد اقشاگری می شود ، هر چه وجه همبستگی بالاتر باشد ( مقدار حرفه گرایی یا بیشتر باشد ) تأکید بیشتری بر مدارا می شود تا اقشاگری . بنابراین مقدار اقشارگرای در گزارش های مالی به نظر می رسد بین کشورهای با تفاوت هایی در مبداء ارزش های آماده سازی آن گزارش ها متفاوت ایجاد می کند .

 

تاثیر فرهنگ بر ارزشهای حسابداری در ایران

 

پور جلالی و میک در یک مقاله تحلیلی_نظری به بررسی تغییرات فرهنگی ایجاد شده در کشور ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی وتاثیرات آن برا ارزشهای حسابداری پرداختند تحلیل های پورجلالی ومیک که عمدتا محدود به سالهای 1368-1352 می باشند مهر تایید بر تئوری گری ومؤید تاثیر فرهنگ برارزشهای حسابداری در ایران هستند. اما تایید صحت نظرات آنها ،مستلزم انجام تحقیقات تجربی در این زمینه است. متاسفانه به دلیل عدم امکان دسترسی به صورتهای مالی و یادداشتهای همراه آنها و نیز گزارشات حسابرسان مستقل شرکتهای ایرانی در آن سالها ،عملا آزمون تجربی تئوری گری غیر ممکن است.

 

جواد رضا زاده در سال 1381 طی یک تحقیق پیمایش مقطعی، رابطه بین ارزشهای اجتماعی مبتنی بر فرهنگ شامل ( فاصله قدرت، اطمینان طلبی، فرد گرایی ومردگرایی) رابا ارزشهای حسابداری (محافظه کاری و پنهان کاری ) مورد بررسی قرار داده است .در نهایت این نتیجه حاصل شد که برخلاف نظریه گری ، باوجود افزایش مرد گرایی در شرکتهای ایرانی میزان پنهان کاری آنها کاهش یافته است که این امر در واقع قابلیت تعمیم الگویی واحد از ارزهای فرهنگی و حسابداری در کشور را باتردید مواجه می سازد. یکی از اشکالات اساسی تحقیق رضازاده استفاده از دو شاخص(P/B),(P/E) برای سنجش میزان محافظه کاری است. در حالی که در کشوری مانند ایران که دارای نرخ تورم بالا وبازار سرمایه غیر کارا است قطعا شاخص های مذکور نمی توانند معیا رهای مناسبی برای سنجش میزان محافظه کاری تلقی شوند.(در امامی،1369- فدایی نژاد ،1373-74، سینایی،1373و نمازی ،1375)

 

زهرا دیانتی درطی تحقیقی به بررسی آزمون مدل تجربی مدل گری در ایران پرداخته که نتایج زیر بدست آمده است:

 

بررسی تاثیر فاصله قدرت بر ارزشهای حسابداری :

 

فاصله قدرت و حرفه گرایی :آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارو مثبت بین فاصله قدرت و حرفه گرایی در ایران است

 

فاصله قدرت وپنهانکاری: :آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارو مثبت بین فاصله قدرت و پنهانکاری در ایران است

 

فاصله قدرت ویکنواختی: :آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارو مثبت بین فاصله قدرت ویکنواختی در ایران است

 

2-بررسی تاثیر اجتناب از عدم اطمینان بر ارزشهای حسابداری:

 

اجتناب از عدم اطمینان و حرفه گرایی: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

اجتناب از عدم اطمینان و محافظه کاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

اجتناب از عدم اطمینان و پنهانکاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

اجتناب از عدم اطمینان و یکنواختی: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

- بررسی تاثیر فرد گرایی بر ارزشهای حسابداری:

 

فرد گرایی وحرفه گرایی : آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

فرد گرایی وپنهانکاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

فرد گرایی و یکنواختی: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

4-- بررسی تاثیر مرد منشی بر ارزشهای حسابداری:

 

مرد منشی و محافظه کاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

مرد منشی و پنهانکاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

مرد منشی و یکنواختی: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارمعکوس در ایران است

 

5- بررسی تاثیر افق دید افراد جامعه بر ارزشهای حسابداری:

 

افق دید افرادو محافظه کاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارو مثبت بین فاصله قدرت ویکنواختی در ایران است

 

افق دید افراد و پنهانکاری: آزمونهای انجام شده بیانگر وجود یک رابطه معنی دارو مثبت بین فاصله قدرت ویکنواختی در ایران است